Yarım elma olsun senin olsun

“Yüzyılın istihbarat darbesi”

Geçtiğimiz günlerde Washington Post tarafından yayınlanan makale ile ABD ve Almanya istihbarat örgütlerinin, gizli ortakları olduğu İsviçre merkezli Crypto AG’nin ürettiği cihazları, Türkiye’nin de içinde bulunduğu tahmini 120 ülkeye sattığı ve bu ülkelerin en önemli şifreli haberleşmelerini 1950’lerden 2000’lere kadar dinlediğini öğrendik.

Operasyon CIA’in raporunda “yüzyılın istihbarat darbesi” olarak isimlendiriliyor. Yine raporda yer alan , “Yabancı hükümetler en gizli iletişimlerinin en az iki (hatta büyük ihtimalle beş ya da altı) yabancı hükümet tarafından dinleneceğini bilmeden ABD ve Batı Almanya’ya çok iyi para ödüyordu.” cümlesi, cihaz temin eden ülkeler için vahim ve inanılması güç bir gerçek olarak raporda mevcut.

Yarım yüzyıldan daha uzun bir süre boyunca tüm dünya ülkeleri casuslarının, askerlerinin ve diplomatlarının konuşmalarını gizli tutabilmek için tek bir şirkete güveniyordu: Crypto AG. (Crypto AG İsviçre Binası) Şirket ilk olarak II. Dünya Savaşı sırasında ABD için şifre tasarlayan makineler üretmeye başlamış, daha sonra elde ettiği gelir sayesinde mekanik aletlerden çiplere ve yazılımlara kadar bu alanda üretim yapan güçlü şirketlerden biri haline gelmişti. Şirketin cihazlarını sattığı ülkeler arasında İran, Suudi arabistan, Hindistan, Vatikan, Türkiye ve ayrıca Birleşmiş Milletler de bulunuyor. Ancak bu ülke ve kuruluşların hiçbiri Crypto AG’nin CIA ve Batı Almanya arasında yapılan çok gizli ortaklığa ait olduğunu bilmiyorlardı.
(CIA belgelerine göre kriptolu cihaz satın alan ülkeler) İstihbarat örgütleri bu iletişim bilgisi sayesinde bir çok önemli dinlemeler yaptılar. Mısır Başbakanı Enver Sedat ve ABD Başbakanı Jimmy Carter’ın Eylül 1978’de Camp David’de Mısır-İsrail barış görüşmelerini gerçekleştirdiği sırada gizlice Sedat’ın Kahire ile yaptığı görüşmeleri dinlediler. Bir yıl sonra İranlı milisler ABD Büyükelçiliği’ni işgal etti ve 52 Amerikalıyı rehin aldı. Carter yönetimi arka bir görüşme kanalından Cezayir ile rehinelerin serbest bırakılması için iletişime geçmişti. İran ve Cezayir, Crypto’nun ürünlerini kullandığı için ABD bu görüşmeleri de takip edebiliyordu. 1982 yılında Arjantin’in Crypto cihazlarına bağımlılığını bir avantaja dönüştürerek, Falkland Adaları konusundaki anlaşmazlık süresince İngiltere’yi istihbarata boğdular. Arjantin, Crypto cihazlarının kendilerine ihanet ettiğini fark etti ve Britanya’nın Falkland Savaşını kazanmasına sebep olduğunu düşünmeye başladı. Akabinde Crypto çalışanlarından Widman, Buenoes Aires’e gitti ve onlara Arjantin’in eskiden kullanmış olduğu cihazların çözülebilmiş olacağını anlattı. Buna inanan Arjantinliler yeni cihazların üzerine yapılan anlaşma ile Crypto’nun müşterisi olmaya devam ettiler. 1986 yılında gerçekleştirilen dinlemeler ile Berlin’deki La Belle disco saldırısından Libya’nın sorumlu olduğu öğreniliyor. Libyalılar aralarında ‘’Operasyon tamam’’ şeklinde bir konuşma gerçekleştirdiği cihazlarca dinleniyor ve Libyalı yetkililere yaptırım uygulanıyor.1989 yılında Vatikan’ın Crypto cihazları kullanması ABD’nin Panamalı lider Noriega’yı yakalamasını sağlamış. Noriega, Vatikan’a iltica etmek için Vatikan Konsolosluğu ile iletişime geçmiş ve mesajları gönderdiği yer bu sayede ortaya çıkıp yakalanmış.
İlerleyen yıllarda Crypto satışları kaybetse de gelen istihbaratın haddi hesabı olmuyor. ABD’li istihbarat ajansları Crypto cihazları üzerinden yapılmış 19.000’den fazla İran görüşmesini dinlemiş bulunuyorlardı. CIA’in raporuna göre o dönemde İran’ın görüşmelerinin yüzde 80-90 civarı okunabiliniyordu. ABD’nin en büyük iki rakibi olan Sovyetler Birliği ve Çin’in hiçbir zaman bu şirketten ürün almadı. Ancak CIA’in bu iki ülkenin diğer ülkelerle kurduğu iletişim sayesinde Sovyetler Birliği ve Çin’e dair çok sayıda istihbarat bilgisi edinmiş bulunuyordu. Kriptoydu, çift taraflı şifrelemeydi, gizlilikti… Tiyatro yine isim değiştirerek aynı şekilde oynanıyor. Kısaca toparlamak gerekirse ; “Yarım elma olsun ama senin olsun.” **Bu yazı Crypto AG’nin, BND’nin ve diğer istihbarat örgütlerinin eski çalışanları ile yapılmış röportajlar, CIA ve BND’nin raporlarında yer alan ve Washington Post Makalesinden alınan bilgiler doğrultusunda hazırlanmıştır.

Genç İstikbal Derigisi 222.Sayı